Encyclopedie — SUE Behavioural Design

Gedragswetenschap van A tot Z

De meest belangrijke concepten, biases en technieken uit de gedragswetenschap en de SUE Behavioural Design Methode helder uitgelegd. Bekijk per categorie of zoek direct in alle begrippen. Veel leerplezier!

Behavioural Design encyclopedie — SUE
Meest gelezen

Blader per categorie

Alle begrippen

Kernconcepten

Wat is Behavioural Design?

De methode die psychologie en economie combineert om menselijk gedrag te begrijpen en te veranderen.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Kernconcepten

Het SUE Influence Framework

Het strategische model waarmee je systematisch gedragsverandering ontwerpt, in vijf stappen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Kernconcepten

Wat is nudging?

Subtiel gedrag sturen zonder keuzes te beperken — de techniek van Thaler en Sunstein.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Kernconcepten

Systeem 1 en Systeem 2

Twee denksystemen strijden om de macht: snel en automatisch versus langzaam en rationeel.

Tom de Bruyne Lees meer →
Kernconcepten

Thinking Fast and Slow

De kernideeën uit het baanbrekende boek van Daniel Kahneman over menselijke besluitvorming.

Tom de Bruyne Lees meer →
Kernconcepten

Gedragseconomie uitgelegd

Het vakgebied dat aantoont dat mensen niet rationeel beslissen — en wat je daar mee kunt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Kernconcepten

Beslissingswetenschap

De wetenschap die bestudeert hoe beslissingen in de echte wereld tot stand komen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Cognitieve biases op de werkvloer: de complete gids

Alle 23 biases in één overzicht. Begin hier voor een compleet beeld.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Anchoring bias

Het eerste getal dat je hoort bepaalt al je volgende schattingen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Bandwagon effect

Hoe populairder een idee, hoe meer mensen het overnemen — ongeacht de feiten.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Beschikbaarheidsheuristiek

Wat makkelijk te herinneren is, lijkt belangrijker dan het werkelijk is.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Beslissingsmoeheid

Hoe meer keuzes je maakt, hoe slechter je volgende beslissing wordt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Cognitieve dissonantie

Het ongemak dat ontstaat wanneer je gedrag niet strookt met je overtuigingen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Confirmation bias

We zoeken bewijs dat onze mening bevestigt en negeren wat haar tegenspreekt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Curse of knowledge

Zodra je iets weet, kun je je niet meer voorstellen hoe het is om het niet te weten.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Decoy effect

Een onvoordelige derde optie maakt één van de andere twee plots aantrekkelijker.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Dunning-Kruger effect

Hoe minder je weet, hoe meer je denkt te weten. Experts onderschatten zichzelf.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Endowment effect

Wat je bezit voelt waardevoller dan wat je nog niet hebt — zelfs als het identiek is.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Framing effect

Dezelfde informatie leidt tot andere beslissingen, afhankelijk van hoe je het presenteert.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Cognitieve Biases

Halo effect

Eén positieve eigenschap kleurt je oordeel over iemands hele persoonlijkheid.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Hindsight bias

Achteraf lijkt alles voorspelbaar — maar dat was het op het moment zelf niet.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Negativiteitsbias

Negatieve ervaringen wegen zwaarder dan positieve — tot wel vijf keer zo sterk.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Optimisme bias

We overschatten de kans op succes en onderschatten systematisch risico's.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Peak-end rule

Je herinnert een ervaring niet als geheel, maar aan het piekmoment en het einde.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Present bias

We kiezen altijd voor nu ten koste van later — zelfs als later duidelijk beter is.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Reciprociteitsprincipe

Als iemand iets voor jou doet, voel je een sterke drang om iets terug te doen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Schaarsteprincipe

Hoe minder er beschikbaar is, hoe waardevoller het lijkt — of het nu schaars is of niet.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Social proof

We doen wat anderen doen — vooral als we onzeker zijn.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Cognitieve Biases

Status quo bias

Mensen geven de voorkeur aan hoe het nu is, ook als verandering beter zou zijn.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Sunk cost fallacy

We blijven investeren in iets dat niet werkt, omdat we al zoveel hebben geïnvesteerd.

Tom de Bruyne Lees meer →
Cognitieve Biases

Verliesaversie

Verlies voelt twee keer zo sterk als winst — en dat stuurt vrijwel al je beslissingen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Choice architecture

De manier waarop je keuzes presenteert bepaalt wat mensen kiezen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Defaults

De meeste mensen kiezen wat al aangevinkt staat — de krachtigste nudge die er is.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Commitment devices

Jezelf vooraf binden aan een keuze zodat je toekomstige zelf niet kan terugkrabbelen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Implementatie-intenties

Een als-dan-plan dat de kloof dicht tussen goede voornemens en daadwerkelijk gedrag.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Frictie in gedragsontwerp

Soms moet je frictie wegnemen, soms toevoegen — het verschil bepaalt of het werkt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Sociale normen

Het gedrag van anderen is de krachtigste hefboom voor gedragsverandering op schaal.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Sludge

Opzettelijke frictie die het mensen moeilijk maakt om goede keuzes te maken.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Dark patterns

Misleidend design dat gebruikers manipuleert om dingen te doen die ze niet willen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Libertair paternalisme

Mensen helpen betere keuzes te maken zonder hun keuzevrijheid in te perken.

Tom de Bruyne Lees meer →
Technieken & Tools

Framing effect: voorbeelden

Concrete voorbeelden van hoe framing je communicatie overtuigender maakt.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Vergelijkingen

BD vs Design Thinking

Beide methodes zijn mensgericht, maar lossen fundamenteel andere problemen op.

Tom de Bruyne Lees meer →
Vergelijkingen

BD vs Change Management

Change management richt zich op processen, Behavioural Design op het gedrag dat die processen moet dragen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Vergelijkingen

BD vs UX Research

UX Research ontdekt wat gebruikers willen. Behavioural Design ontwerpt waarom ze het niet doen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Vergelijkingen

Gedragseconomie vs Psychologie

Gedragseconomie richt zich op economische beslissingen, psychologie op al het menselijk gedrag.

Tom de Bruyne Lees meer →
Vergelijkingen

Nudging vs Gamificatie

Nudging behoudt keuzevrijheid, gamificatie motiveert via spelprincipes. Twee aanpakken, verschillende situaties.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor de Zorg

Therapietrouw verhogen, gezonder gedrag stimuleren en patiëntbeleving verbeteren.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor Financiële Dienstverlening

Klanten helpen betere financiële beslissingen te nemen — van sparen tot beleggen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor de Overheid

Beleid effectiever maken door te ontwerpen vanuit hoe burgers werkelijk beslissen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor Retail

Van winkelinrichting tot prijsstrategie: hoe koopgedrag wordt gestuurd.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor het Onderwijs

Motivatie, studiesucces en leergedrag verbeteren met gedragsinzichten.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor de Techsector

Producten ontwerpen die aansluiten bij hoe mensen werkelijk denken en handelen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor Verzekeringen

Complexe keuzes vereenvoudigen en klanten helpen de juiste dekking te kiezen.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor Telecom

Churn verlagen, onboarding verbeteren en klantloyaliteit opbouwen met gedragsprincipes.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor FMCG

Schapgedrag, merkvoorkeur en impulsaankopen begrijpen en beïnvloeden.

Tom de Bruyne Lees meer →
Per Sector

BD voor Fintech

Digitale financiële producten die aansluiten bij het echte beslisgedrag van gebruikers.

Tom de Bruyne Lees meer →
Learning Journeys

AI-adoptie in organisaties

Waarom AI-adoptie mislukt door de gedragslaag — en hoe je een leertraject ontwerpt dat wél werkt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Learning Journeys

Cultuurverandering met gedragswetenschap

Cultuurprogramma’s veranderen wat mensen denken, niet wat ze doen. Hoe gedragswetenschap de brug slaat van intentie naar consistent gedrag.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Learning Journeys

Klantgerichte transformatie

Klantgerichtheid begint bij medewerkers, niet bij klanten. Hoe gedragsontwerp een echte klanttransformatie mogelijk maakt.

Tom de Bruyne Lees meer →
Learning Journeys

Verandermanagement met gedragsontwerp

70% van verandertrajecten mislukt niet door slechte plannen, maar omdat ze niet zijn ontworpen vanuit hoe mensen werkelijk gedrag veranderen.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Learning Journeys

Eigenaarschap in organisaties

Eigenaarschap valt niet te eisen — het moet worden ontworpen. Hoe managers met gedragsinzichten échte autonomie en betrokkenheid creëren.

Tom de Bruyne Lees meer →
Learning Journeys

Werkplezier in organisaties

Werkplezier is geen gevoel dat vanzelf ontstaat — het is een ontwerp. De drie niveaus waarop je werkplezier structureel kunt verbeteren.

Astrid Groenewegen Lees meer →
Geen begrippen gevonden voor deze zoekopdracht.

Klaar om gedragswetenschap toe te passen?

In onze trainingen leer je hoe je deze concepten inzet om gedrag te begrijpen, te voorspellen en te veranderen. Van fundamentals tot advanced — voor individuen en teams.