Detedalen en de Ejfwaren visuele totems die mnleving naaren dnst vier ideeën.

Teeuw waren kathedralende zichtbarel machtsystethedraal rinnerdeelklidindegensnpng aan eloofhetleidendeprincipewahe mensen vroudeiteit en tot eto het gebouwt domineerde het landcap, de skyline et colectiev zin onerbuwste. spreee kathedralen

we e Eiffeloeen monuetatement, zondprakti.Dhblokken van C-Mine in Beringenjeotferende je herinneren aan de geschiedenis ew en aan de e die de regimd hebZelfs de van n At ppendezakenhartvanNderland.Deze week leerde ik van Ron Meyer iets wat me aan het denken zette. Het neerhalen van de Lange Jan schoorsteen in Heerlen, vrij kort na de sluiting v

an de mijnen, ontnam de regio ook haar symbool van trots voor het systeem dat zowel het sociale als economische leven had ondersteund. De steenkool was letterlijk en figuurlijk de motor onder de regio. Die geschiedenis is in Nederland, veel meer dan in Vlaanderen, uitgewist. Daardoor heeft de regio haar identiteit verloren. Geen centrale kathedraal, geen mijnschacht, geen toren die signaleert waar deze gemeenschap voor staat en op welke toekomst wordt ingezet.Het grote verschil met vandaagHier zit een interessant probleem: De systemen die vandaag de moto

‍

‍

r vormenvanonzewelvaartzijnonzichtbaargeworden.Sterkernog:zewordenzelfsvakergeframedalslastdan als trots.

De elektrificatie van ons energiesysteem levert windmolenparken en zonnepanelen op die vooral als landschapsvervuiling worden gezien. Toch leveren ze op middellange termijn de doodsteek aan geopolitieke chantage door oliestaten. ASML is een motorblok onder de spectaculaire welvaartsgroei van de Brainport regio. Toch krijgt het nijpende woningtekort dat het oplevert meer aandacht dan de fenomenale rol die het bedrijf speelt in onze toekomstige welvaart. We hebben het meest innovatieve voedselproductiesysteem ter wereld, dat Europa en zelfs de wereld van zorgeloze toegang tot voedsel garandeert. Maar we zien vooral stikstofcrisis, boze boeren en industriële weilanden die ecologische woestijnen geworden zijn.Dit is geen toeval. Moderne welvaartsystemen hebben drie structurele kenmerken die het creëren van totem

s bemoeilijken.Ze zijn verdeeld in plaats van geconcentreerd. Een kathedraal is één monumentaal punt. Een moderne energievoorziening bestaat uit duizend windmolens, een chipfabriek in Taiwan, zonnepanelen op elk dak. Geen enkel punt om jetrotsaanoptehangen.Zezijncomplexin plaats van begrijpelijk. Iedereen begreep wat een mijnschacht deed: daar kwam steenkool uit die huizen verwarmde. Maar wie begrijpt EUV-lithografie op 13.5 nanometer?En hun

externaliteiten zijn nu zichtbaar, terwijl hun waarde later komt. Een kathedraal had geen negatievebijeffecten.Eenwindparkheeftvisueleimpactvandaag,maarenergieonafhankelijkheid over twintig jaar. De kosten zijn concreet, de baten abstract.Het resultaat? We verstoppen datacenters achter geluidssc

hermen, camoufleren windmolens als 'landschapskunst', plaatsen chipfabrieken achter beveiligingshekken. Alsof we ons schamen voor de systemen die ons rijk maken.De nieuwe totempalenMaar het hoeft niet zo te zijn. Stel je voor:Het offshore windpark als nieuwe Nederlandse skyline. Vanaf het strand zie je de energieonafhankelijkheid als een majestueuze kathedraal aan de horizon staan. De windmolen definieerde Nederland al eeuwen – deze moderne reuzen kunnen hetzelfde doen. Niet weggemoffeld, maar omarmd als het industriële monument dat de geopolitieke chantage van oliestaten doorbreekt.De verticale farm als voedselkathedraal. Een glazen toren in het hart van de stad, waar je van buitenaf het gr

oen ziet groeien over meerdere verdiepingen. Een levend monument dat laat zien dat voedselproductie niet langer betekent dat we landschap moeten opofferen. Niet primair vanwege de productiviteit, maar als visueel statement over hoe we de toekomst voeden.

Het elektriciteitsnet als levend organisme. Op publieke schermen zie je real-time hoe energie stroomt door het land. Zonne-energie uit Zeeland die Amsterdam voedt, batterijen in Limburg die pieken opvangen. De magie van het onzichtbare systeem wordt zichtbaar, tastbaar, begrijpelijk.De batterijfabriek a

ls symbool van overvloed. Europa's gigafabrieken ontworpen als statements van onafhankelijkheid. Niet verscholen achter hekken, maar gevierd. Met skipistes die het hele jaar door koel gehouden worden door de overvloed aan energie die ze produceren. Opslag is onafhankelijkheid, onafhankelijkheid is veiligheid, veiligheid is welvaart. (geïnspireerd door Copenhill in Kopenhagen)De vraag die blijft hangenDe Eiffeltoren was op zich nutteloos. Het was een puur statement die wou vertellen: "Kijk wat we kunnen bouwen." In scherpe tegenst

elling hierop, zijn onze moderne systemen hyper-functioneel en daardoor niet inspirerend.Dat leidt tot een prikkelende vraag: Is het ontbreken van moderne totems een symptoom van onze politie

ke weerstand tegen deze systemen? Of juist de oorzaak ervan?Want misschien geldt voor systemen hetzelfde als voor mensen: wat je niet ziet, waardeer je niet. En wat je niet waardeert, bescherm je niet.

Wil je leren hoe je weerstand tegen verandering doorbreekt en systemen werkelijk transformeert?In mijn boek Gamechangers leer je het leverage points framework van Donella Meadows toe te passen en de immuniteitsreacties van

systemen te neutraliseren. Of boek een workshop waarin we samen de verborgen krachten in jouw systeem zichtbaar maken.Tom

De BruynePartner SUE & The Alchemists.

‍